Cyfrowy bliźniak, który uratuje Ci życie | Mikołaj Frankiewicz | TEDxGdansk
Urolog Mikołaj Frankiewicz przedstawia, jak technologia cyfrowa transformuje medycynę – od elektronicznej dokumentacji medycznej po koncepcję cyfrowego bliźniaka pacjenta. Na przykładzie raka prostaty pokazuje przejście od reaktywnej do predykcyjnej medycyny, omawiając osiągnięcia takie jak biopsja fuzyjna, chirurgia robotyczna i biopsja płynna. Apeluje o proaktywną profilaktykę zdrowotną.
Summary
Mikołaj Frankiewicz, urolog, rozpoczyna wystąpienie od anegdoty o próbie złapania jadowitego węża, którą wykorzystuje jako metaforę braku świadomości zagrożeń zdrowotnych. Opisuje trwający wyścig między postępem chorób a medycyną wspieraną technologią – przejście od medycyny reagującej na objawy do medycyny przewidującej choroby.
Przelegający nakreśla dekadę transformacji cyfrowej w medycynie: od papierowej dokumentacji do e-zdrowia generującego gigabajty danych o każdym pacjencie. Wspomina o swojej współpracy z zespołem profesora Breera z Uniwersytetu Kalifornijskiego, który dysponuje danymi niemal połowy populacji USA i pięcioma dekadami obserwacji. Frankiewicz analizuje dane ponad 150 000 pacjentów z rakiem prostaty z 30-letnią obserwacją, dostrzegając jednocześnie ogromne luki w tych danych.
Przelegający omawia specyfikę urologii – specjalizacji, do której mężczyźni zgłaszają się niechętnie i zazwyczaj zbyt późno, często motywowani przez kobiety z rodziny. Podkreśla, że urologia dotyczy nie tylko mężczyzn – 25% wszystkich nowotworów u człowieka dotyczy układu moczowego i dotykają one także kobiet. Przestrzega też przed e-papierosami, porównując je do filtrów z azbestem z lat 50., i wskazuje, że dym tytoniowy – filtrowany przez nerki – jest główną przyczyną raka pęcherza moczowego.
Na konkretnym przykładzie dwóch pacjentów – ojca i syna – Frankiewicz ilustruje postęp diagnostyczny. Ojciec w 1980 roku, gdy brakowało nowoczesnej diagnostyki, nie przeżył nierozpoznanego raka prostaty. Syn w 2024 roku, dzięki badaniu PSA, rezonansowi magnetycznemu, biopsji fuzyjnej i badaniu PET PSMA, może być diagnozowany precyzyjnie na wczesnym etapie i poddany operacji robotycznej, podczas której każdy ruch chirurga jest cyfrowo rejestrowany i może służyć do szkolenia.
Frankiewicz zwraca uwagę na kluczowy paradoks: nawet wykryty 10 mm guz zawiera miliard komórek nowotworowych, co oznacza, że choroba trwa od lat. Stąd koncepcja biopsji płynnej – wyłapywania pojedynczych krążących we krwi komórek nowotworowych. Wspomina gdański Uniwersytet Medyczny, który opracował pierwszy na świecie atlas krążących komórek raka prostaty.
W dalszej części omawia elektroniczny sztuczny zwieracz cewki moczowej jako przykład inteligentnego implantu monitorującego powikłania, a także mikroskopijne czujniki w pęcherzu moczowym raportujące jego stan przez całą dobę. Łączy to z szerszą wizją cyfrowego bliźniaka – zbiorczego modelu pacjenta aktualizowanego w czasie rzeczywistym z danych z implantów, smartwatchy i badań klinicznych.
Wystąpienie kończy apelem do widzów: zamiast biernie czekać na chorobę, wpisać w wyszukiwarkę hasło 'moje zdrowie' – darmowego programu profilaktycznego dostępnego dla wszystkich Polaków po 20. roku życia – bo pierwszy krok w korzystaniu z technologii medycznej należy do każdego z nas.
Key Insights
- Frankiewicz argumentuje, że wykryty 10 mm guz prostaty zawiera już miliard komórek nowotworowych, co oznacza, że nawet w 'idealnym' scenariuszu diagnostycznym reagujemy na chorobę, która trwa od wielu lat – stąd potrzeba wykrywania na poziomie dziesiątek komórek, a nie miliardów.
- Frankiewicz opisuje, że gdański Uniwersytet Medyczny opracował pierwszy na świecie ogólnodostępny atlas krążących we krwi komórek raka prostaty – tych odpowiedzialnych za przerzuty – co stanowi fundament biopsji płynnej jako narzędzia wczesnego wykrywania.
- Frankiewicz twierdzi, że dzięki chirurgii robotycznej możliwe jest nie tylko precyzyjne wykonanie operacji, ale także cyfrowe nagranie każdego ruchu chirurga, co tworzy narzędzie do szkolenia i oceny jakości operacji – zestawiając zapis eksperta z zapisem osoby uczącej się zabiegu.
- Frankiewicz porównuje e-papierosy do filtrów z azbestem wprowadzonych w latach 50. – pionierskiego wynalazku, który okazał się katastrofalny – sugerując, że za kilka lat podobnie będziemy oceniać skutki zdrowotne e-papierosów, szczególnie w kontekście raka pęcherza moczowego.
- Frankiewicz stwierdza, że powiedzenie 'co cię nie zabije, to cię wzmocni' nie ma zastosowania w medycynie – choroby osłabiają latami, stopniowo i w ciszy, bez znaków ostrzegawczych, co czyni profilaktykę ważniejszą niż leczenie reaktywne.
Topics
Full transcript available for MurmurCast members
Sign Up to Access